ΑΜΟΡΓΟΡΑΜΑ
Μια πρωτοβουλία που γεννήθηκε από την ανάγκη
Το ΑΜΟΡΓΟΡΑΜΑ είναι μια πρωτοποριακή, συμμετοχική πρωτοβουλία που γεννήθηκε στην Αμοργό από τους ίδιους τους επαγγελματίες αλιείς του νησιού, με στόχο την αποκατάσταση της σχέσης ανάμεσα στη θάλασσα, την αλιεία και την τοπική κοινωνία.
Πρόκειται για ένα μοντέλο προστασίας και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος που δεν επιβλήθηκε “από τα πάνω”, αλλά διαμορφώθηκε “από τα κάτω”, μέσα από την εμπειρία, την αγωνία και το όραμα μιας κοινότητας που είδε στην πράξη τα ψάρια να λιγοστεύουν, το εισόδημά της να συρρικνώνεται και τις ακτές της να επιβαρύνονται όλο και περισσότερο από τη θαλάσσια ρύπανση.
Ένα συλλογικό όραμα
Η ίδια η λέξη ΑΜΟΡΓΟΡΑΜΑ ενώνει το όνομα της Αμοργού με τη λέξη όραμα. Και πράγματι, το εγχείρημα εκφράζει ένα συλλογικό όραμα: καθαρές θάλασσες, υγιή οικοσυστήματα, περισσότερα ψάρια, βιώσιμη μικρής κλίμακας αλιεία και ένα μέλλον στο οποίο οι επόμενες γενιές θα μπορούν να συνεχίσουν να ζουν από τη θάλασσα χωρίς να την εξαντλούν.
Από την εμπειρία στη δράση
Το ΑΜΟΡΓΟΡΑΜΑ στηρίζεται σε μια βασική αρχή: ότι η ουσιαστική προστασία της θάλασσας μπορεί να είναι πιο αποτελεσματική όταν σχεδιάζεται μαζί με εκείνους που τη γνωρίζουν βαθύτερα και εξαρτώνται από αυτήν καθημερινά. Στην περίπτωση της Αμοργού, οι ίδιοι οι αλιείς δεν στάθηκαν απέναντι στην προστασία· έγιναν οι πρώτοι που τη διεκδίκησαν. Αντί να περιμένουν παθητικά μια εξωτερική λύση, συγκρότησαν ένα σχέδιο δράσης που συνδυάζει την ανάσχεση της υπεραλίευσης, τον καθαρισμό δυσπρόσιτων ακτών, τη σταδιακή υιοθέτηση πιο φιλικών αλιευτικών πρακτικών και τη δημιουργία προστατευόμενων θαλάσσιων ζωνών.
Οι προσπάθειές τους, μετά από μια πολύχρονη πορεία συνεργασιών με στρατηγικούς εταίρους, αγκαλιάστηκαν και από την Ελληνική Πολιτεία.
Η δύναμη της συνεργασίας
Η πρωτοβουλία αναπτύχθηκε μέσα από τη συνεργασία των ίδιων των αλιέων σε επίπεδο Συλλόγου, καθώς και με την σταθερή υποστήριξη της τοπικής κοινότητας, της τοπικής αυτοδιοίκησης, οργανισμών της κοινωνίας των πολιτών και της επιστημονικής κοινότητας. Εν προκειμένω, με τη συμβολή του Δήμου Αμοργού, του Cyclades Preservation Fund (CPF), του Blue Marine Foundation και του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, δίπλα στον Επαγγελματικό Αλιευτικό Σύλλογο Αμοργού «Η Χοζοβιώτισσα», το ΑΜΟΡΓΟΡΑΜΑ εξελίχθηκε από ένα τοπικό αίτημα σε ένα αναγνωρισμένο παράδειγμα συλλογικής θαλάσσιας διακυβέρνησης, με συμβολική σημασία όχι μόνο για την Αμοργό αλλά και για το Αιγαίο, την Ελλάδα και τη Μεσόγειο.
Το Υπουργείo Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων αλλά και το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής συνεργάζονται πλέον στενά με την ομάδα της πρωτοβουλίας ΑΜΟΡΓΟΡΑΜΑ.
Από την πρωτοβουλία στο πρότυπο
Σήμερα, το ΑΜΟΡΓΟΡΑΜΑ αναγνωρίζεται ως ένα εμβληματικό παράδειγμα κοινοτικά καθοδηγούμενης θαλάσσιας προστασίας. Η θεσμοθέτηση με Προεδρικό Διάταγμα, τον Αύγουστο του 2025, των Περιοχών Περιορισμού Αλιείας στην Αμοργό (ΠΠΑ) αποτέλεσε ιστορικό ορόσημο όχι μόνο για το ίδιο το νησί αλλά και για την ευρύτερη συζήτηση γύρω από το πώς μπορούν να σχεδιαστούν και να εφαρμοστούν αποτελεσματικά μέτρα προστασίας, με κοινωνική αποδοχή, επιστημονική τεκμηρίωση και τοπική συμμετοχή για την αλιεία και τη θάλασσα προς όφελος όλων.