Η Αμοργός στην πρωτοπορία:
Το πρώτο ολοκληρωμένο αλιευτικό καταφύγιο στην Ελλάδα
Στις 18 Αυγούστου 2025, η οραματική προσπάθεια των ψαράδων της Αμοργού έλαβε επίσημη θεσμική υπόσταση. Με τη δημοσίευση του Προεδρικού Διατάγματος 73/2025, οι προτάσεις της πρωτοβουλίας ΑΜΟΡΓΟΡΑΜΑ μετουσιώθηκαν σε νόμο του κράτους, καθιστώντας το νησί ένα διεθνές σημείο αναφοράς για τη θαλάσσια προστασία.
Το νέο θεσμικό πλαίσιο ορίζει τρεις ζώνες πλήρους απαγόρευσης αλιείας καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους (Κατάπολα, Γραμβούσα, Νικουριά) και μια δίμηνη παύση της αλιείας σε ολόκληρο το νησί κάθε άνοιξη (1 Απριλίου – 31 Μαΐου, σε απόσταση 1,5 ναυτικού μιλίου από την ακτή), αρχικά για μια περίοδο πέντε ετών. Το μέτρο αυτό στοχεύει στην αναγέννηση της θαλάσσιας ζωής και στη διασφάλιση του μέλλοντος της μικρής παράκτιας αλιείας για τις επόμενες δεκαετίες.
Το μέτρο αφορά κάθε είδους αλιεία —επαγγελματική και ερασιτεχνική— και στοχεύει στην αποκατάσταση των σοβαρά εξαντλημένων ιχθυοαποθεμάτων και στη διασφάλιση του μέλλοντος της παράκτιας αλιείας μικρής κλίμακας στην Αμοργό.
Πού σταματάμε το ψάρεμα:
Οι «πνεύμονες» της θάλασσας στην Αμοργό
Μόνιμες Ζώνες Μηδενικής Αλιείας (ΠΠΑ): Για τουλάχιστον πέντε έτη, η θάλασσα στις παρακάτω περιοχές παραμένει ανέγγιχτη 365 ημέρες τον χρόνο:
Αυτές είναι Περιοχές Περιορισμού Αλιείας τύπου «no-take»: αυτό σημαίνει ότι σε αυτές τις ζώνες απαγορεύεται κάθε επαγγελματική και ερασιτεχνική δραστηριότητα. Δεν επιτρέπονται ούτε δίχτυα, ούτε παραγάδια, ούτε καλάμι και πετονιά, ούτε ψαροντούφεκο, ούτε παγίδες (κιούρτοι), ούτε ερασιτεχνική αλιεία.
Περιοχή Καταπόλων
(γύρω από το κεντρικό λιμάνι)
Περιοχή Περιορισμού Αλιείας «no-take»
| A | 36° 48' 54.6762" N | 25° 50' 53.0196" E |
| B | 36° 50' 8.7432" N | 25° 50' 21.4044" E |
Νησίδα Νικουριά
Περιοχή Περιορισμού Αλιείας «no-take»
| A | 36° 51' 52.6854" N | |
| B | 36° 53' 13.0452" N | |
| Γ | 36° 52' 57.1080" N | 25° 56' 5.7840" E |
| Δ | 36° 52' 50.6778" N | 25° 56' 13.4190" E |
Νησίδα Γραμβούσα
Περιοχή Περιορισμού Αλιείας «no-take»
| A | 36° 47' 48.8076" N | |
| B | 36° 48' 6.3648" N | |
| Γ | 36° 49' 3.7734" N | |
| Δ | 36° 49' 9.9300" N | |
| E | 36° 49' 11.4270" N | 25° 45' 5.3172" E |
| ΣΤ | 36° 48' 30.3294" N | 25° 46' 21.0756" E |
Εποχιακή «ξεκούραση» γύρω από το νησί
Κάθε Απρίλιο και Μάιο, η αλιεία σταματά σε ακτίνα 1,5 ναυτικού μιλίου γύρω από ολόκληρη την ακτογραμμή της Αμοργού.
Είναι η περίοδος που τα ψάρια αναπαράγονται και η φύση χρειάζεται ησυχία για να αναπληρώσει τα αποθέματά της.
Ποιοι επηρεάζονται και πώς
| Κατηγορία | Τι ισχύει |
|---|---|
| Επαγγελματίες Αλιείς | Η επαγγελματική παράκτια αλιεία εξακολουθεί να επιτρέπεται εκτός των τριών ζωνών μόνιμης απαγόρευσης αλιείας σε Κατάπολα, νησίδες Νικουριά και Γραμβούσα, και πέραν του κλεισίματος Απριλίου–Μαΐου, αλλά με αυστηρότερους κανόνες και ειδικές άδειες για κάποιες δραστηριότητες εντός της παράκτιας ζώνης (1,5 ν.μ.). Οι παραβιάσεις των κανόνων των ΠΠΑ μπορεί να επιφέρουν σοβαρά χρηματικά πρόστιμα, αφαίρεση της αλιευτικής άδειας του κυβερνήτη και του σκάφους, καθώς και κατάσχεση αλιευτικών εργαλείων και παράνομων αλιευμάτων. Επιπλέον, ανάλογα με τη σοβαρότητα της παράβασης, μπορεί να επιβληθούν μόρια σύμφωνα με την κείμενη αλιευτική νομοθεσία (Ν.Δ. 420/1972 και ΥΑ 3866/78486/2015). Ο νόμος δίνει προτεραιότητα στην αλιεία μικρής κλίμακας με χαμηλό περιβαλλοντικό αποτύπωμα, στηρίζει τα παραδοσιακά καΐκια και αποθαρρύνει πρακτικές που καταστρέφουν τα ενδιαιτήματα ή στοχεύουν σε γόνο (νεαρά ψάρια). |
| Ερασιτέχνες & Επισκέπτες | Το ψάρεμα με καλάμι και πετονιά (από σκάφος ή ακτή), το ψαροντούφεκο και όλες οι άλλες μορφές ερασιτεχνικής αλιείας απαγορεύονται πλήρως εντός των τριών ζωνών μόνιμης απαγόρευσης όλο τον χρόνο, καθώς και παντού σε απόσταση 1,5 ν.μ. από την ακτή κατά τη διάρκεια του Απριλίου και του Μαΐου. Οι επισκέπτες και οι κάτοικοι καλούνται να σεβαστούν αυτά τα όρια και να ψαρεύουν μόνο στις επιτρεπόμενες περιοχές και περιόδους, σύμφωνα με τους εθνικούς κανονισμούς της Ελλάδας. |
Προστασία του βυθού:
Αγκυροβολία με σεβασμό στην Ποσειδωνία
Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να προστατευτούν τα λιβάδια Ποσειδωνίας από την αγκυροβολία τουριστικών σκαφών και σκαφών αναψυχής.
Τα θαλάσσια αυτά οικοσυστήματα, χαρακτηρισμένα ως θαλάσσιοι τύποι οικοτόπων προτεραιότητας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αποτελούν κρίσιμα ενδιαιτήματα αναπαραγωγής και τροφοληψίας πολλών θαλάσσιων οργανισμών και ψαριών, αποτελώντας νηπιοτροφεία για πολλά εμπορικά είδη.
Οι άγκυρες και οι αλυσίδες που πέφτουν στα λιβάδια προκαλούν εκτεταμένες μηχανικές βλάβες, ουλές και καταστροφή των λιβαδιών, δημιουργώντας μεγάλα ξέφωτα σε αυτά, οδηγώντας στην υποβάθμιση και εν τέλει στη νέκρωσή τους.
Οι κυβερνήτες των σκαφών θα πρέπει να αποφεύγουν να ρίχνουν τις άγκυρές τους στα λιβάδια της Ποσειδωνίας, τόσο εντός όσο και εκτός των ΠΠΑ της Αμοργού.
Φύλαξη και Επιστημονική Παρακολούθηση:
Επιτήρηση των κανόνων στη θάλασσα
Ένα σκάφος του Λιμενικού Σώματος με πλήρωμα παντός καιρού έχει διατεθεί στην Αμοργό για την επίβλεψη των νέων ζωνών απαγόρευσης αλιείας και των εποχιακών κλεισιμάτων.
Το δίκτυο των ΠΠΑ θα παρακολουθείται για τουλάχιστον πέντε χρόνια, συνδυάζοντας περιπολίες, επιστημονικές έρευνες και, όπου απαιτείται από την εθνική πολιτική, συστήματα εντοπισμού σκαφών. Έτσι διασφαλίζεται ότι τα οφέλη για τα ιχθυοαποθέματα και τους αλιείς τεκμηριώνονται και μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως μοντέλο για άλλα ελληνικά νησιά.
Γιατί πήραμε αυτή την απόφαση:
Για να γεμίσουν ξανά τα δίχτυα
Οι ντόπιοι ψαράδες ανέφεραν μείωση των αλιευμάτων έως και 90% σε διάστημα 20 ετών, με το αυξανόμενο κόστος καυσίμων και εργαλείων να καθιστά την εργασία τους μη βιώσιμη. Το ΑΜΟΡΓΟΡΑΜΑ ανταποκρίνεται σε αυτή την κρίση μειώνοντας προσωρινά την αλιευτική πίεση, ώστε οι πληθυσμοί των ψαριών και τα ενδιαιτήματα να ανακάμψουν, στοχεύοντας σε πιο σταθερά αλιεύματα και εισόδημα μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα.
Προστατεύουμε τα «νηπιαγωγεία» της θάλασσας
Η ολοκλήρωση της αλιευτικής επιστημονικής μελέτης που εκπονήθηκε από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών επιβεβαίωσε τις τρεις ζώνες μόνιμης απαγόρευσης και την παράκτια ζώνη του 1,5 μιλίου —που είχε προτείνει ο Επαγγελματικός Αλιευτικός Σύλλογος Αμοργού— ως κομβικά πεδία αναπαραγωγής και ανάπτυξης για σημαντικά εμπορικά είδη.
Το Φαινόμενο της Διάχυσης (Spillover)
Προστατεύοντας τον πυρήνα, επιτρέπουμε σε μεγαλύτερα και πιο γόνιμα ψάρια να αναπαραχθούν και να «διαχυθούν» στα γύρω αλιευτικά πεδία, αυξάνοντας τα αλιεύματα εκτός των ΠΠΑ με την πάροδο του χρόνου.
Το ΑΜΟΡΓΟΡΑΜΑ είναι η απόδειξη ότι όταν η τοπική γνώση συναντά την επιστήμη και την πολιτική βούληση, η θαλάσσια ζωή ανακτά τη χαμένη της ισορροπία.